معرفی گروه اقتصاد دانش‌بنیان

تعریف اقتصاد دانش‌بنیان 
اقتصاد دانش‌بنیان اقتصادی است که در آن تولید، توزیع و استفاده از دانش، منبع اصلی رشد و ایجاد ثروت است. الزامات اقتصاد دانش محور باعث ایجاد تغییرات گسترده‌ای در ابعاد ساختاری و محتوایی سازمان‌ها شده است. توجه به نقش دانش در اقتصاد و رشد اقتصادی، موضوع جدیدی نیست و در نظریات اقتصادی گذشته نیز، دانش و فناوری همواره مبحث مهمی در نظریات مربوط به رشد اقتصادی بوده است. در اقتصاد دانش بنیان، سیاست‌های دولت به ویژه سیاست¬های مربوط به فناوری، صنعت و آموزش، مستلزم توجه بیشتری بوده و سیاست‌های دولت بنحوی باشد که همکاری بین دولت، صنعت و دانشگاه را نهادینه کند.
 توسعه اقتصاد دانش‌بنیان به عنوان یکی از بندهای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی مد نظر سیاست‌گذاران توسعه کشور قرار گرفته است. در این زمینه نهادهای سیاست‌گذار اقتصادی مانند معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور، بانک مرکزی و وزارت اقتصاد بیشترین ورود را به این موضوع دارند اما نهادهایی مانند معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور که متولی مباحث تجاری‌سازی و ساماندهی در این حوزه نیز هست و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به خصوص معاونت پژوهشی آن وزارت‌خانه جزو ذینفعان اصلی این طرح می‌باشند.  بر این اساس لازم است تا برنامه پژوهشی کاملی در این زمینه شکل گرفته و برای سیاست‌گذاری و برخی اقدامات عملی مورد استفاده قرار گیرد.

تاریخچه شروع فعالیت گروه:
مطالعات فناوری ابعاد مختلف توسعه فناوری در جامعه اعم از مباحث فلسفی تا مباحث فنی را در بر می‌گیرد. در این بین یکی از ابعاد مهم توسعه فناوری، اقتصاد فناوری و نوآوری است که از ابتدای شکل‌گیری این حوزه جزو مطالعات اصلی بوده است. شاید بتوان ادعا کرد که یکی از مهدهای اصلی شکل‌گیری مطالعات علم، فناوری و نوآوری حوزه مطالعات اقتصادی می‌باشد. به همین دلیل با توجه به اهمیت این بخش از مطالعات از ابتدای شکل‌گیری پژوهشکده مطالعات فناوری، یکی از گروه‌های پژوهشی به مطالعات حوزه اقتصاد دانش‌بنیان اختصاص پیدا کرد. ماموریت گروه اقتصاد دانش‌بنیان با توجه به هدف و ماموریت اصلی پژوهشکده، «ایفای نقش محوری در توسعه دانش اقتصاد دانش‌بنیان از طریق تئوری‌سازی» می‌باشد.

در این گروه پیشنهادات سیاستی و پیگیری سیاست‌گذاری مربوطه  از طریق برنامه‌های زیر صورت می‌پذیرد:
- توسعه دانش مربوطه در کشور 
- شناسایی مسائل اقتصاد کشور به ویژه در زمینه اقتصاد دانش بنیان
- تربیت نیروی انسانی در زمینه اقتصاد دانش‌بنیان
- انتشار مطالب علمی در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان

لازم به ذکر است که ماموریت و برنامه‌های مذکور با توجه به تحلیل محیطی این حوزه در ایران انتخاب شده است. ویژگیهای محیطی در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان در کشور دارای شرایط ویژه‌ای است. از یک طرف حوزه دانشی علم اقتصاد در ایران با توجه به تسلط رویکرد نئوکلاسیکی کمتر به فناوری به عنوان ابزار قدرت و عامل مستقل تولید پرداخته و فناوری را به عنوان عامل برونزا در نظر گرفته است. به همین دلیل ادبیات این حوزه به خصوص در زمینه اقتصاد تکاملی کمتر در محافل علمی و سیاست‌گذاری ورود پیدا کرده است. از این رو توسعه دانشی و تربیت نیروی انسانی در این زمینه از اهمیت بالایی برخوردار است. 

خلاصه ای از ثمره فعالیت گروه:
- تبیین و توسعه نظام مسائل اقتصاد دانش‌بنیان در ایران 
- انجام مطالعات اولیه برای ارائه پیشنهادات فصل اقتصادی و علم و فناوری برنامه ششم توسعه کشور
- انجام مطالعه برای تبیین نسبت اقتصاد مقاومتی با اقتصاد دانش‌بنیان
- انجام پروژه های پژوهشی و مشاوره‌ای در حوزه های تخصصی مختلف در سطح ملی
- شناسایی پتانسیل‌های افراد و مراکز فعال در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان در کشور و برقراری ارتباط با فعالان این حوزه و نیز برقراری ارتباط مناسب میان فعالان حوزه اقتصاد دانش‌بنیان
- جذب و توسعه منابع انسانی مستعد و تمام وقت 
- کمک به ایجاد گرایش اقتصاد فناوری و نوآوری در دانشکده‌های اقتصاد
- برقراری و تقویت ارتباطات با مراکز مطالعاتی اقتصاد دانش‌بنیان دیگر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی این حوزه

چشم انداز فعالیتهای این گروه:
از اهداف میان‌مدت این گروه می‌توان موارد زیر را برشمرد:
- تثبیت جایگاه گروه به عنوان مرجع توسعه مرزهای دانشی اقتصاد دانش‌بنیان در اقتصاد ایران
- ایفای نقش محوری در مشاوره و توسعه سیاست‌گذاریهای کلان اقتصادی در زمینه اقتصاد دانش‌بنیان
- ایجاد و توسعه نهادهای لازم برای پیگیری سیاست های مربوطه 
- توسعه همکاری‌های بین‌المللی با مراکز سیاست‌گذاری، نظارت و اجرا در دیگر کشورها جهت انتقال دانش و تجربیات آن مراکز به کشور و یا انجام پروژه‌های مشترک 

اهم وظایف گروه 
- برگزاری کارگاه‌ها و سخنرانی‌های متعدد جهت تبیین ابعاد مختلف مقوله سیاستگذاری در اقتصاد دانش‌بنیان
- ترجمه کتب و مجموعه مقالات متعدد در حوزه سیاستگذاری در اقتصاد دانش‌بنیان به موازات برگزاری کارگاه‌ها و سخنرانی‌ها
- ارتباط با دانشجویان خارجی و شبکه‌سازی گسترده در حوزه سیاستگذاری در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان
 ماحصل این مرحله تولید چارچوب اولیه‌ای از نظام مسائل و همچنین ابعاد مختلف مقوله سیاستگذاری اقتصاد دانش‌بنیان خواهد بود. سپس در فاز دوم جهت عمق‌بخشی این چارچوب اولیه نیازمند برگزاری دوره‌های زیر خواهیم بود:
- حمایت از پایان‌نامه‌های دانشجویی حسب مسائل اولیه احصاء شده در فاز اول
- برگزاری دوره‌های تحصیلات تکمیلی در راستای مسائل احصاء شده در فاز نخست و تربیت دانشجو
- برگزاری دوره‌های اینترنتی برای دانشجویان فارغ‌التحصیل در بند قبل و احصاء تجربیات آنها