ارائه مقاله در همایش ملی تمدن اسلامی توسط پژوهشگران گروه جامعه و پیشرفت

تاریخ : 1395/12/10

تعداد بازدید : 329

3 امتیاز از 1 رای

همایش ملی تمدن اسلامی در روز پنجشنبه مورخ 5 اسفند 1395 با محورهای مباحث بنیادین، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، اقتصادی، مدیریت و حکمرانی، آینده پژوهی، علم و فناوری، امنیتی و دفاعی، هنر و معماری، طب و سلامت، تعلیم و تربیت و حقوق در محل دانشگاه شاهد برگزار شد.

همایش ملی تمدن اسلامی در روز پنجشنبه مورخ 5 اسفند 1395 با محورهای مباحث بنیادین، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، اقتصادی، مدیریت و حکمرانی، آینده پژوهی، علم و فناوری، امنیتی و دفاعی، هنر و معماری، طب و سلامت، تعلیم و تربیت و حقوق در محل دانشگاه شاهد برگزار شد.

در این همایش که به همت این دانشگاه، مرکز پژوهش‌های علوم انسانی‌اسلامی صدرا، مجمع تشخیص مصلحت نظام، دانشگاه معارف اسلامی، دانشگاه دفاع ملی، دانشگاه سوره، دانشگاه باقر العلوم، جهاد دانشگاهی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و … برگزار شد، دو نفر از پژوهشگران گروه جامعه و پیشرفت پژوهشکده مطالعات فناوری به ارائه مقالات خود پرداختند. سرکار خانم دکتر زهرا ابوالحسنی در کمیسیون مباحث بنیادین مقاله «ارزیابی دوگانگی علم- عمل مبتنی بر فرایند کسب علم در نگرش اسلامی» را ارائه کردند و دکتر حمیدرضا مقصودی نیز به ارائه مقاله با عنوان « حکمرانی علم در تمدن اسلامی؛ رویکردی انتقادی به منطق اقتصادی  متعارف در حکمرانی علم » پرداخت. چکیده این مقالات به ترتیب زیر هستند: 


ارزیابی دوگانگی علم- عمل مبتنی بر فرایند کسب علم در نگرش اسلامی

با خدشه دارشدن ادعای فیلسوفان عصر روشنگری در تحقق آرمان های صلح، عدالت و یا آزادی بوسیله علم مدرن و بروز اشکالات متعدد آن در تخریب محیط زیست و افزایش نابرابری ، قداست آن علم شکسته شد و زمینه ای برای بررسی عمیق تر علل بروز این آسیب ها فراهم گشت. از آنجاکه اصلی ترین ویژگی های علم مدرن، اصلی مثل جدایی از دین، جدایی از ارزش ها، ملازم نبودن با اخلاق و عمل، باعث بوجود آمدن برخی از این مشکلات است؛ این تحقیق به دنبال معرفی نگاه متفاوتی به علم و تبینی جدیدی برای چگونگی کسب آن است که ضعف های بیان شده-در ایجاد برخی از دوگانه های آسیب زا- را نداشته باشد. به همین منظور، مبتنی بر نگاه اسلامی مفهوم علم بازتعریف و اصلی ترین تفاوتهای آن با تعاریف رایج از علم مشخص شده و سپس پویای های اصلی و فرایند رسیدن به علم جدید مورد تبیین قرار گرفته است.


ارزیابی دوگانگی علم- عمل مبتنی بر فرایند کسب علم در نگرش اسلامی

شیوه و سطوح تلاش نظامات حکمرانی در تأثیرگذاری بر فرایند رشد علمی در کشورها به تلقی آن‌ها از متغیرهای اثربخش در رشد علمی کشورها دارد. بسته به این‌که در نظریۀ حکمرانی، علم کالایی خصوصی باشد یا عمومی و این‌که محیط رشد علم محیطی آزمایشگاهی و دانشگاهی باشد یا محیطی بازاری، حکومت‌ها وظایف متفاوتی را در قبال رشد علمی کشورها برای خود قائل می‌شوند. نظامات حکمرانی علم نیز مبتنی‌بر این رویکرد در قالب‌هایی اعم از نظامات حکومتی و نظامات و نهادهای اجتماعی تعریف می‌شوند و حتی رفتارها، عادات و سنت‌ها را نیز شامل می‌شوند.

این نوشتار با رهیافتی تحلیلی – فلسفی و با رویکردی مبنایی نگاشته شده است. روش پژوهش به‌کارگرفته در این نوشتار، عمدتاً کتابخانه‌ای است و در پاره‌ای از موارد با مرور تماتیک متون نظریه‌پردازانه در اقتصاد علم و همچنین متون دینی به شرح نظریۀ مختار پرداخته شده است. 

مبتنی‌بر نتایج این پژوهش، علم، موهبتی اجمالاً متفاوت از کالاهای خصوصی و عمومی است. این موهبت بسته به سازوکاری که در آن تولید می‌شود، تعریف، ماهیت و کارکردی متفاوت دارد و تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان آن نیز متفاوت می‌شوند. مبتنی‌بر این رویکرد، هرکدام از نظامات تمدنی سازوکارهای حکمرانی متفاوتی را برای علم و دانش طراحی می‌کنند. تمدن اسلامی نیز سازوکارهای حکمرانی متفاوتی در تولید علم دارد. سازوکارهایی که به عدالت و توازن در جامعۀ علمی می‌انجامد و علم نافع را برای حرکت جامعۀ اسلامی به‌سوی غایات خود فراهم می‌کند. نظام حکمرانی منبعث از تمدن اسلامی، مالکیت نامحدود خصوصی در علم را نمی‌پذیرد،  کتمان علم را در مواردی روا می‌داند و در مواردی نیز بر افشای علم تأکید می‌کند؛ همچنین محیط نهادی متفاوتی را برای تولید، کاربست و بهره‌مندی از علم معرفی می‌کند. 

نظر شما